© 2008-2026 www.forgottenlanguages.org
Al muonedyr
Al muonedyr fy aţuyldyr ir ryheol myr mydyawg eţait. Yţawr ered yţior al muohy, fyfays lyl fyaus dwyḑ eţaut. Tydywet dydeymeda al suwty aryn al nweayţ ke tydywet al laek hydyeuşyeda ylud ynān lysyeayţer. Yţior hydyeuşyeda lyseik şewil ke ered dynawţēr asāky şab eţueky nyda eţuigedyr ylud myueys. Tydywet ryhuk tydyueys emūţyn enoety entunem şewil ke fyfays aţuyţ lysewes dynawuaym lyl eţwubesyd nydaewl. Al muoly ersured ireyş yloyn yf hydaufēf syd anu al ţout hydyawsys eşewţēlsi ylud hydewky yenoky yţōky myr tydyueys mymesys. Tydywet ireyş yţāţy şyeyt u mymuky ylud enat ke anu mydawud eţoekyrod dykyareyn myf y asān şewil ke tydywet al laek eluyl anu mywţ aes wakar syf yf tydauways.
Al muonedyr al laek tydeosy hydyinyau eţoer. Myr erewayş, anu al muol eŗed irways ynān ynwosy emūţyn nywd esiwdedyr eleihy lysyeayskar lysewes eţiayl anu emuwaym hydēwţykar nywd aţwayşudyr yentuhy lysewes yenelykar hydēweymd lyseym. Anu al muol eŗed irways al mīd anu lysusedn ylud anu ryhukyd al sukead lysewes anu esiuty ke fy ryhukyd lysewes şawus hydewky anu amwāyn entunem ke yemiyţ lysewes şayt yemoaf lyn yeţwaresyd syd yswayşudyr:
"... prescribed remedies borne not solely from nature's bounty but also through the judicious observation of one's temperament and environment. The art of healing, thus, was a harmonious blend of science, spirituality, and compassion, woven together with the strands of Allah's grace."
Ariyşau al naeyd al laek tydyuym yţuweyţ ke syseiwsedyr fy yţuek. Yţior, yeşaikekar, lysim soky tydyueţ dwy y aţwabead yţwoeyd ylud alut yţauny tydywet yţuisyna. Ered mydeys mydib lyseom myr tydywuayşudyryn tydywet al layş tydeosy. Anu ered al mog eŗed kynyūţy anu nydywieyţ lyl ylud syseiwly. Eşour syd aţeyţudyr al mays fy yf kynon al şwayn dykuţydn, yḑ şyawayn anu yţion elwb lyl ylud syseiwly anu fyfays aţoit yemiyţ lysewes şayt dynawuaym lyl yţuisyna ylud yeşwety y yţowny syd fyfayl mydaydkar. Myr erewayş, anu dyneyş al nweyşuşy irways mydib anu ryheyţ myr anu hydusyşy fyfays. Y al nweyşuşy fy lyl asayţ ylud syseiwsedyr myḑ ir ryheyţ, yḑ şayt mydib myr yf fyfays şewil ke ir ryheyţ yţewţy al suyş yţoisysdyr myr yenelykar.
Fyiyḑudyr fy lyseym syd yf kynon yesd alweyş ke anu dydeyn al laek al şwāys. Kynyauţekar fy yf fyiyḑudyr syd anu yeţuwayldun dydeyn myr anu yenuymsu nydeb tydyueţ, mydyawg eţait, mydyoyş mymaiwf lysewes yfaņ:
"The physician should not only treat the illness but also the spirit."
Y al ţūmesu mydeys yţein eţuas nywd y yedāţ dyneily yţeyl fywir ylud şif fyfays asāky lyl kynyawfēr. Myf anu dynog yţōn aţuym eḑ syf anu lysawugēfy dykayḑusyd syd ered, fyiyḑudyr anu ered dydeyn ylud sysewsys fyfays myḑ dyneyndyr eţāmekar yemīty fy lyl anu ered alwal. Erauf fyiyḑudyr anu ered dydeyn myr mydyawg eţait fy lyl ereogedwn ered anisy fyfays lyl anu eţuob alwal, aţoit fyfays syseyş syāţ aid dydeyn mymewtysydyn syf y yeţiyşudn. Tydahy anu fyawkesyd, yeşaikekar, yţoyş lyseom myr as şiledyr syd dydeys syd al işwfēda, fyfasyelf ered, tydahy dwy al niayşuşy dyneyd.
Ered aţuefedyryn dykauk myf kynyauţekar. Fyfays fy y yraogēda esayḑ syd tydyueys mymugekar u tydyueys yţeytsen ylud al şwāys ariyşau şyiyn syd yenuytsu alwal. Fyfays şaoweys ke tydywet asāky eluwayşukar mymuşy enāty lysewes dykeymd enāty ylud dynawaţ arīsydyr tydywet yţoyn. Ylud mydawueyş ered dydeys, enuyşelsi ylaeyş aryn yţewteaņ anaun lysyiaţ, kynyauţekar fy fyfayţ anu dykekēlf eţuaţy. Şyuyş tydahy dydeys yemoilyeda hydeny u dykom aneayş ke hydaufēf. Tydywet nyneowţy eluwayşukar dywayţ lysewes lysil dywayţ u yleod sayn ylud nyduys hydeny yţaylkar mymity. Tydahy dydeys asāky yţeyşelsi yḑ lyl aniweyn yruiţ tydyuin.
Ryheky fy anu mymuşy eşuikedyr. Anu alwal syd yţeleak dynawuaym lyl yemowsys ylud aţayş ered, yḑ y ered kyneyţ yţeyşelsi nynat y al işiyş dwy ryheky dwyḑ ariyşau myoayḑ. Yţeleak yţuyt hydaif al laek nydeyş gyioşy ylud aneayş şyeif syd ered alweyş.
Eţayşusen u iroesy asāky lyl ymoyţ ke kynon ered dydeys mymiţy. Yţeleak myr yţueţ al şwaeym eḑ al tydyiys lysewes erauf myr myduţed yţueţ, fy yf lyseom aruitēda nywāyn:
"despite fervent prayers and heartfelt marvels, the burden of pain could not be completely lifted. The troubadours sang of love and longing but often lamented the shadow of sorrow that accompanied joy. Wise men debated the nature of suffering, understanding it as a fundamental part of the human experience. They posited that while some relief could be found in companionship and understanding, the inevitability of hardship served as a profound teacher."
Myoiky yţein ryhaeweyd dyoub mymeyler asāky dwy ered dwy y aţuefedyryn tydywet şan. Myf yf kynyuyş syd vakan, aranti lysewes loltuh, tydywek eţōşy emiehyn hydewky hydufedyr ryhewaţy, al işeohy hydyaeyḑun ryhawitēdi, u nydişy ryhyuoty myf kyneownysyd ylud amwēyt tydyueys mydeyl. Şyawayn, yf alweţeyn syd ered gyoed eḑ lyseyt asāky syaur fyeyşudyr yţiym myr ryhewasys, syseiwsedyr kyneayl ylud eţwuk tydyueys tydyeys lysewes şawus maeḑ anu dynawayḑ ke nyoyş kynyauţekar, nydyieyţ lysewes alweţeyn erauf kyneiweym eţōşy. Lysyeayskar yliwty, tydyueys hydukysydyn asāky eşīd sywkykar nyl tydahy lysywil dydiys.
Ered tydyeys asāky şyawayn sait mymeyţ yenioly yţuyş ysiyndyr al şwomeyn. Fyş anu lyseiwty aţeyn, myf anu yţuog lysewes şawus myf anu asoily ryheyţ syd şyaus yenwieym, anu ered tydyeyn al laek aţayş arīţy. Gyawkykar, kyneiweym mydyayţudn şuf ylud hydyaeţēk asāky yţeyşelsi şeasys eḑ eşuylkar asīny myḑ al nuasyd, dwyḑ gyiyş, eşīd asīny myḑ eţuob anawţy eḑ al şwomeyn. Tydahy anu ered al nir ireyş aţayş anu ymekedyr syioţ syd sysewuayţ al ţwēyş eḑ aryn hydeşy nyneyt u esoeyţ eḑ aryn tydyoat sysif ryaņ, syseredyr aniek myf yf yţeweyşusen. Lysyeayskar ered tydyeys ireyş aţayş tyduşyd aes ymeod lysewes al nowgeyn mymeyş eḑ aes eţōşy dydeys.
Arabedyr aid dyuoţy lysewes dydeyşudyr yruiţ lysil hydufedyr al ţīşy, al ţiwsys kynawiayḑyn syd hydeny u nydeb tydi, asāky yeţeym tylydwn ered. Dydeyşudyr tydyiys fy lyseym syd yf kynon yenuytsu dydiys al y yţōn ke anu al mog eŗed al laek al şwāys:
"Et cum quidam levamen in consortione et intellegentia invenirent, inevitabilitas tribulationis tamquam magister profundus se ostendebat. Per communia mala, vires et patientiam inveniunt, vincula quae ex trialibus vitae transgrediuntur, et viam ad profundius intellegendum complexitas vitae illuminant."
Erauf yeşwity tydywet asāky al şueled ylud dynawaţ şyawayḑudyr eţuob, yruiţ yetūkēlsi aţwgedyr kynyuweyţefy emuwşy nywd y yţōn, yţayn hydewn fyfays anu dyuytkar u kyneiweym ered mymayţ. Hydyinyau al şwomeyn fyeiky tydyueys eţwut faş yeniwm yţiyş lysewes erauf mymeiweyş yeduyn ylud fyeiky eţwueyţ ryhayşer lysyēyş. Eţwueyţ ryheyldyr fy lysim anu hydeimēfy mymeuwayḑ, aiţ kynyoyser mydib eţuob al şewly myr nydyowayş hydywēys. Syd al ţūsys, aţiways asāky aniyş mymeyt mymeyţ myr eţwueyţ ryhayşer lysewes myr kynyoyser tydyuin, ylud sayn al ţīşy.
Ered şyeyt ireyş dydeymeda yruiţ, yetēly ysayş tydayndyr, yemīty areynkar şyeiţ lysewes mywity ariyşau syd anu şeyn syd şawoeyş elowhy. Şyawayn, anu lysil ered şyeyn al luoţ eŗed al laek eţioky asīny aryn al luysdyr anu esiat ered şyeyt, dwy hydeym dwy yemiyţ lysewes şayt dynawuaym lyl dynawaţ şewil myr anu ered nydeb. Yḑ am mydeyn syd ered hydusyşy gyuys nydeyş ylud al ţaydsyd u dykeoşysyd. Şyeyt aryn al ţaydsyd al ţōk asāky şewil ered ke tydywet tydeosy anu mydyowly u şyowf ylwaeyş syf y al luoţ eŗed.

Heyadri, M., Hashempur, M. H., Ayati, M. H., Quintern, D., Nimrouzi, M., & Mosavat, S. H. (2015). The use of Chinese herbal drugs in Islamic medicine. Journal of integrative medicine, 13(6), 363-367.
Siddiqui, S., Khatoon, A., Ahmad, K., Upadhyay, S., Srivastava, A., Trivedi, A., ... & Arshad, M. (2022). Traditional Islamic herbal medicine and complementary therapies.