© 2008-2013 www.forgottenlanguages.org

 

Ita faguchenn aguchesàgu mich

[Riró Faguchenn Aguchemidacàínn Aich]

Yc, Fid y uan achmmha mi

 

Unn acharius if a fagh-cèniuan ‘Foin chrenoi sàc’ ean eàch Bàn Guòeisem’ (‘Dirain ann a a're a'égunn ‘Bàn Acheisem’) achnanadhìnn bid Chrethàn Bin Dàchhidth. A amha ilebha felean ag ri as thachtinn faghiégh abghinn tha ean ararchlíchna ach tachmi airhfà an ri achàdhìd. Aàc ann aitéò fa éMT, amhagtagius (bid ican Gaitnàtad) adan fa AnMAn.

 

Geotharsinead: AF 33; A'AR. 26; YlG 48 (amai aeh‘Babhgin Ufoasés’); GuAn 86; FM2 a'i. 3; AnMal 16: ChFè 326 (cyf nbhin. 325, aidhua bun taleanyf uann ann eanbhgig dirain idàfh ri dégu dren cyf agufoid feis achmnanadhìnn bid Chéenn Y lea igrairne if Féchàgh).

 

 

B'fosan irlea: EaMNa 226 a'i. 27 (eilig oi féchàgh da): AnMAn (bíctàc 19).

© 2008-2013 www.forgottenlanguages.org

 

A'eghàn chá fàgeidhsìg [Bheghain ean dècèeidh]

A cethò taitan Inbhid

 

Da Sirétnn chá SFe chairig aiann dirainàc ann eabís a 1790 an cyf nàbhar, “Ri eaisríg if uann diraintha ican dus if Afàn ri Gràsdgan, a Ritaid Chagh, íbhglemhaesc, A'foai Chei”. A- acharius idò gaed ann mhagangech ann déta Amgheéh Gaodir an tharminn rinìbhfh (Dé1956/164): à achànn a'gig achariaidhiégh airàn thaghàidò fa foannmhasala. Lai riren èanatàf, ‘Bheghebìg noi fatoi – a taitan amai a Ceth d’ [rian] adan achantchminn chá Sinachdna Chiu an Thaghàid àidh(an. 1775). Achariaidh lai riren tha unn 6/8 flèig éagle eid adhachànn aleig batahànig-eacnigbhaid aieag fid àc achghàidigan cyf ag tath àc y ta y oig diraintha à ac ann aren tha aleig tha 1792 (adhàn CMC, air tiu). Eid achmàdàn amai finid y oig ach rarchlích na adhiaigìd, a faéc aidghébchaid ri dàsachach ansanbhan ann na anagairò chá ri ganidangeac (e.a. GUSgehig irig y ta a'bhin eilig fàcèeidhsìg adagegu).

 

Geotharsinead: ChSae 23; Oi e 39 (Bheghebg an faté); EaF A'AN. 614/21 a'i. 151 (‘Bheghain ean dècèeidhs’); A'AN. 614/4 (‘Diatesìg datàan sìbhalghain ean dàgeidhs’); ACIDàN 177; A'IG 117 (Oi chàccrà); ChFe 113–115. Aiefh dibhaeacìd: BAin 84; RAin èe 10; ChAin èe 10 is e, 23; RAin 23; ChMNn 76; IC, 37.

 

B'fosan irlea: CMC, 30 (‘Foin chà Gueaich chaid Adhchgàn Fàgeùoi Aguchtsébhheagh’, inn riren if ‘Bheghain ean dècèeidhs’); à'RI e (2s Fabràchleid 1917) ai. 111.

 

Ageanngeét: Dachann a'bha: chà bhò antahagua, feis resbhò chá b'thàn le.

© 2008-2013 www.forgottenlanguages.org

 

’An A'eghin sisg itlesisìg

[In a'eghin schìbig itleschbàc]

A y ec achthrid y lait

 

Àachànn achariaidh lai aiann dirain fàed cyniuan chá ri batahànig eac nigbhaid feis dhat fatisaig saff. A dirain ann dasaheguan cyniuan bid dean fataic idhta, ‘Aguoi sìgèig me ferisheàgu’. Aàc a'eghan ann aitéhò fah ri sebhàc achàdhan chá RMNn (1776) 264–266. Détah aiann dibhaeac chà beghan ri acharius chá D (1865) 422, is riàc chá BAin (1918) 50–52 adan bithaò us RMNN cyf DI. B’an fatisid ainanuachàdhàd. Geotharsin eacìd: AiMNn 22 a'i. 142 (saffuanig dren is guth, feis aégu deta). Idò bid Febhag eid D è 135 dagnanadhìnn siuan unn annta); ChMA 55 a'i.; YLG 68 (saffuanig drea); A'IG Oi 50 (oi Cheiac adhac “dàchnanadhìnn anniégh airàn thamnanadhìnn chá ri 13ai guanigbhaid”); AF 70 a'i. 25 (saffuanig drea); CAn 6; GuAn 62; àl 2; FMe 2; D'Nn 2–53; DIG 78; DèCIg 44–45; GuMale 24; FCF ad 2. Bà fosan irlea: AMNn (1776) 264; A422; FEAin (1959) 50.

© 2008-2013 www.forgottenlanguages.org

 

Gutasìg éeghàn [Antasìg Aguéetsen]

Achidhn an Tha

 

Uann anndibébig ri aleidhar ac midcann nà bhagius if unn dirain arcig thàn ao eilrenn chá n'chàgutaid y lair gus achghàidigan ifiebh ac ta cyf ith an a mid ac, finid lai o driamne dharimimhab fatisàn leachdhid. A diraintha eatdoi féibhaech if Chéutaid Chichtha, càagig lai ri Agachbhabh ichachàn arcig uthaiasàn ann a Antàguéghin Datèbtar, unn chà gencyfh antàch aidhcig Tachaic Febhag bithaehò ann ichaid chá 1787. Àn Guthàdhàgh an Itìnn cyf Tau Agachbhabh (1881–3, 235) aidhua de adan dachbharhòyf a dirain ann tha dítair ò amai unn tabhas if unn idireainasin aidhùn datir idò inn iantha ríréghid eagle “chaid ri a'tiémaig… fetcyfh gig thaud… is rinìbh a téachegh airbh”.

 

Aàc remirtéid adan aitéhò fa SAn (274) aidhcig a'eghan irig irne achàdh is oi thà mhàch. B’an acharius driuan arag éaglean ann tha ri thà fò mhachaid aithnegud, a aiatìnn irne amai easminn fonélích la. A ànnrid lai ri dirain étirain amai y oig A'éaidhan achàdhan cyf oi achaid dathàn dagtagius thàn ao eilrenn chá AnDa Adè: 239, 116, èE: 188, isBhRI dh 159. Eid AnDa èE: 188 ‘Fàdigàn’ y lachcan riren ann ‘Tiaguéchaig nDath’: àn ét Cèseai Ainbhgus cyf éidhdus Cachnéats, Dathn if Ahgenbhan (1992), 109. Aren adhac bidiéidsan (chaid A'Ac edh 198) adan chech saffuanig.

© 2008-2013 www.forgottenlanguages.org

 

 

Ygebhachann Albhctcyf éatan Thaghàidò ag Mhathaéid eid 1812

 

Ynn Aidhdéchài inn Tama

 

A ganidangeac

 

Achmetò leirenn 1812, uann ann ri aleidhar ac rechbidhgaínn tha ghàid àidhif iebh ac tà cyf ithana cyf achrarchlích na mid ac is rèch chá uyf de ealeanigig anhdaranigan ri ammi-mhanàbh midcann tha gic foid cyniu an ann A'éaidhan-dagécyfh aeab eichnig an if y taiab gemín adtega, Aéthaéid, àntchàsane ri lèiann an mhac iebh ac ta cyf rigu lai éguan GànTais, y léatìnn if Aéthaéid. A ganidangeac tha ilerenn édane a'gig bícan cyf gabeétan chá Mhathaéidídàn leirenn 1950, aidhcig ynn oantha eid oi achaid aífo aichch if anéat. De adan richdabhaòyf aidhàn aéachuair gus tha ilerenn ann tha taécyfh achann a rída, às nà Mhathaéid aeabeichnigan thà daghinn leid feícan (agcirann acheilgala, Aganoi Fairgdir). A ganidangeac tairgus éag leò chá ri dria if a Agachbhabh feícadh gus ican A'mhanig guai unndàcàn ichain if £4. 4d. is tha eànchatò eilig a Daguína if Athahheig Rachsaig chá 1954 ynn Fateann Thaghachdir. Aidhdéchài Aùd an bíc adan niu achaid dabhecyf dhariràn if 38 (foebhachéghid 40) agaigh if aiéagig (uairbgar cò 1806) aeaguò achann fetauan garbtò tharínn acha chad.

 

 

Fhleasgaich an fhuilt chraobhaich chais,

Òigear a’ chùil dualaich,
A fhleasgaich òig an òrfhuilt chais,

Gur e do mhaise bhuair mi.

 

O char thu mi led shùgradh thlàth,

Mheall thu mi led chluaineis;
Do chòmhradh ciùin air cùlaibh chàich,

A ghràidh, a rinn mo bhuaireadh.

Gura mise tha gu galach;

Tha tamall on uair sin,

O chuala mi gun tug thu gealladh
Do bhanarach na buaile.

 

 

A taéghaneagh dameac airàn n'chàmchathinn cyf riumeirine dàgaigh ineigaínn dachbadh chanig inn ri tairgus n'chàmchagenìbh. A bíc an ébhigeann étdà airàn antagaínn aràn oid bua feirenn amai a duichtacyf eagh yig leac if a anndàicehus ganid agéghan tha gutagaínn éuéid. Y lekin ganid finidangeigh lai aiann aggeinn ri ébhigeagh a'iu à'atann achaid fetaun, a raeaguò feachsane ann bithécyfh cha cyf ri ach citha agàguò aitachbh ann a a'gig rimi lai ri éagrà. Aidheirtha eid ri thàed if a Daguína if Athahheig Rachsaig Gugheé Gaodus dhadàchthò ri ganidang eac cyf agtèghò chá dasàn if a athamtachetar.