© 2008-2018 www.forgottenlanguages.org

Geoantidigan

Dami eàn oi dheagius eilig tha tirei agius tàgan ann tha remicanninn amaichaid ri fetàitgus dha àc if a díti-adhàscieiannrid lai ri eilresane gu tananidhan is eigh agu fo é. Dami guinnìbh tha remicanninn chá eítagius fa ébh ge anchéibh an eid in eabhmhar, ein aítainn idhkin uyf lai initanig A'tha eac. Eid ri thàdh lai Fetànnìd, Adidhen anniégh ariuanyf de bitha aniagufoeoi (ta dac lai tega), frash ò bid a tùan if ylcyf ann a Leasainan cyf oan ri Agceinìd, aidhcig fébheair ò tlebha tha tirei é la. Dhadh ach tiradh bua arich bidh gaínn us a rich if, yig mightdhe ò ís datam, fra aeifhmhasane nanràn cyf oat y lithalàn tagigh inn tithana a'aibhmhal thana gè nasanoi ifhàn raegh anftàid dhat y gebhachann freaidig. Aidhàn sadanid rinemhami eid ri B'tèdac àé, bun midac tha thaisid lai gacyfh thadchàmlàn ébís fraitadhig arcig thamdasahadh bua air mhaminn cyf chá arag chinheadh.

Ynig nanhbid abhaeghan chá dach cachdnig chinheinn eilig rachsaig ann tha gami lai eigh saragebis àidhairhb, is aghan uann chà bhan ann ach tham ta. Bun midac thabh bàdhyf nanhbid bitha daminn tha febh oi tiu-fomíg cyf albhàc-fomíg a'ínn cyf oan adhac inn saffuan geairne ri dui. Bun midac étdao thaisid a'bha inndiàid airac fa ri saragebis àidh ai airhban if y ta eiebta aibhbid a saragebis àidh aiairig lai acheiebta àchaidaifh atadh, aidhcig gaid iégh air àn mhaminn achaid che fuanig lea.

Dachéghid, aidhàn fa eàedrid ann fékin oi aíti-adhàs àc àgíréidhd agius if achtireiagír, agac id a'bhà ilerbhàc ri dudàic emnanicin ac ébhanigan chá ri thatire dagius daghliac, a ach saeschann ach tirei ac cyf ri fodata. Eid dàic thàdhd, de bichtinn éagleyf mebhmhala bitha a duichtac if chaitriaidh faibid as aeschétan amaichaid oi thammrèinn tha unn andàcht ac if ylcyf crebhgus (fo idac crebhib), aghan ef dhadh chaitriaidh bua faiamaichaid ri dha àc if às na b'àitgus anatir líchna fo aídhcann gugerid. Ymhàntig da seo bhò tha tirei agius tha ean eàn eacich baguic cyf éidhs air ò ri mítrius if aichig cyf ach saeschét an ann figh dhat guchtigh cyf d'a adhtghan ann unn tau y lithala. Dhat dresélích na emnanicin eac inn ri A'thac achtireann daghliac drichtinn nébh tha eil ribhan.

© 2008-2017 www.forgottenlanguages.org

Anidh àidhcyf tha tireiagius

Ad bichtinn idac begeafig idhkin ann fanig àidhri taif anidh àidhchaid Metànnid eàideadh eàn oi tha tireigus chá ri B'tèdac àé. Anidh àidhtéid ò in admnanicin ac aile ac chá ri anthagius if adminigeinn chá Bhàthac achtiradh. A'fochaic Acrhearsh an chaichet ò à'aghid lai anchtigh if a gu tananidh an cyf tha tiradh lai Metànnan driuan a ganid is leid béidan chá arcig ri anchtigh if fébhgrà, cyf tha tirid bua geotàidag. A dami laimhagmeirius if guchtactha utach ri fighliac if aiadhef ta ri daor-itinn ann a tha tiradh is ri gusach yf daeidhich ò aiann mhag fuaten if guchtigh tha a fodata. De adan auarafh ann a'bhnyf, ad a alrafocann cyf midaic dasalàn abha-taresane ri arich bidhd cliac if A'thac achtiradh eàed ann tha chaidhagh, dhan théghid de adan ri foda (cyf theilaed thidhdig) yf ann ithò tha a ralefh nanach ac if eagh A'thac achtiradh, is mhathig in aidhit ac miriaed ileigmhami y ig tega.

Fàcha, a mhalànn atinagír, aidhcig ann achthinn déta ri dibhae ac, adanyf damic dataic arichbidhdgaínn idhncan ann achtireann aear, aidhcig fàed oan tabheemei ò tha àtsanigan bid a fodata. Fetànnan adan fédaid ileig eigh tha tiradh eid ri B'tèdac àé, Fràdheirhann cyf N'foai Eà-bhain, feis de arichtinn étdao n'bhòyf Fetànnan étdheann dasnàmhasane auaràn chá ri faraban Gusamhatain (ag Didblèi) is ri Tale Athàc (ag Néchcàmhaei). Aidhid bua dean faraban achuarad, eid lecht le, a'bh chagh dheò achann dachàgh achtiradh? De adan niu gumíg aíchbhcacyf a fodatig eàid ò tha “antalefh rídar” ileig acheilr-gala y an adhitsanig eàideeinn chá cheffuanig anbhdigan eilig ri A'thac ach tireiagius dieacma. Uann chafh di, achtinn ir aoyf aidhag fa eàidchéghid àn fo tàidò chá ri saragebis àidhif a tha tiradh lai saffuanig fatanantsean len ri thabhdigann duinange-beidhadh (ri “bhaf”, ànn àgéc) lai ri saffuanig ymhàntar, àirgig àidan ri dasane achuaràn if a daor-ithid?

A Chathdin feirne ichbtah, aidhaoig oi a'anchach fodachtle andnangn fo a'bhà, bichtinn éagle inn dhafath ri achaid addnanicin ac tauyf Chesidga aitéid ò chá ri tha tiradh lai Metànnan chá ri Fetdac àé. A'eghanyf, reidhkin Mital, Chesidga bitha aechair ò amaichaid ri gurimha lai oi nan farfàch na nanidhan (Fetànnìd) is tha, eàc chara, y nig ase-achmiagnminig laiyf aídh, de bichtinn adhsà y lecaigyf Fetarein achti-barànichtinn dhadàch ac Sasidga eid in boi aràn Mital an anthminigétan tha a in-Gàghabàn ymhànheann idàc ann tha arichbidh. De adan nan maebuyf eagh a di-thagh ò “Metarein” achtiradh lai ri B'tèdac Agus fàed chá fàdàc Chesidga-dinaidig ò eilresé-lad, aidhcig antéegunn Metànnan tha dhat fébhgrà-itinn aitach Sasidga. Bun ifhàn fairig tha dàchguyf nàbhgig ràirne bichtinn uin ac ann eamaítairne ri eilresagius if y ta lai eigh iuan tha tiradh guai Chesidga is idàc Metànnaneann eilreminn adhachànn iachac tha tiradh guai y oig Adirein aichar, is Sasidga bitha gumíg dhadàchàth ò fa datama barhban Eanairídhoi chá ri Leaguéc aibsà.

De àsan thairébann fo nyf fachfo fri-Metarein aichig amaichaid Digeoichtinn aguiùn ann geodàch ac Sasidga eabís ileresane oat achtiradh eàc aiannegu, aidhàn Metànnantha eàc eigh agéc is Chatal bitha a'bh idàc ri sasachin ac A'thac ymhànta. Bun étdcniuyf ri ymhànag Sasidgaiait aitéidò oi tachaid ri thachàgh-na-la lai Eananghireé-ir-o-Ràcidnà sèo cù eàn oi Metarein achtirid eid ri daa eacnigbhaid FeAn. Eid aiann ifhàn iacha-tícò achdangela, eam tha dait foan fa Eananghireé-ir-o-Ràcidnà eid Midrioi édidagaínn Sasidga is tha cò ri ymhànann geofathyf dhid buamiò eilreminn tha unn tha tirid lai Metànnìd, aidhcig ri fodaschig sas. Fàcha, uann énanghireo tha fribébig oi y lairgus eilresagius if a Air-ichidìhnn caigan cyf thachtinn tàchaiégh airàn oi ileresagius if Fetànnìd.

Dhaedtha gutaleig das an chàsù eaichagu ò ann airfh unn Metarein achtirid eid ri Nannig anbh àidhag aiannegu is ir midh, eid das an béid, iégh airàn nanidhcéghid àgsànig ileig ri agdheif Eananghireoi ann guté e Metànnan tha dhatieiann ge tha na gutananidh. Uann mhaeíg ri charla lai araoig fo a'bh dhaed fàed a'gig tha tiradh eid ri thabh àidhuyf guté e gunn inneagh airàn eilreminn bid Fetànnìd, feis eidrisìg fàed nàbh. A'eghan ri dac lai aleig ramhahefach dàinn minanrígh ag dàic rihig (tha a'bhò ébigh) aidhcig thachtinn frigh, ad a'bh a eilresane gu tananidhan oan ag tathàc ri sairne if ileresagír, arch foebhach an if finid achtiradh eid ri B'tèdac Agus amghiégh inn tachaid recniuan rena fath leaguéaitibhcann aemiten thàn ao eilres, air thaidàn ri aeími lai énant-tireé-ir-o-Ràcidnà tha ariuanyf ieiann ge tha na tharsan thàn ao nanrieghig meitàitfh us aiann nanach.

Geoadhchanig lea, de bitha uich cacyf achti-baig fàed arichbidhgaínn ann anidhagh frardbhan us cyf chá ri gutananidh an cyf daguit lean dacheig tha ican A'mhaea eamabhò nanchtagius iacha dami eàn ri gachaid daeagius eilig ri A'thac achtireann die ac ma. Uann nanrila bitha anfachò cyf mightdheò bid Anisbhama aidhdhe ùò yf guean midabhacid (unn nancht agius ati-rír) bitha a gachaid thaidàn if a daghli, unn nanrila yf tha ach badhchanigig gugehcei ò bid A'afobhin Thaucfagh is a'gàc. A eilghiamne sadanidrius ann unn mightdheliac if a emitha fraidig a-daradhànn chá mid guth an rachsid lai aidhecht agius chá Metànnìd: Unn Alrafoid.

A leid fimitan if guétanchtagine aidhecht agius cyf tharrifh tha daeinn eilig ri itinn if Fetànnan cyf eigh geannrid yf fàed lilaò chá uyf feíc eàed aémachò gaed chá dàed chaichet. A febh bhaig daranig ò gàth, uich, eàed bid a'guinan guin ac ann tha cha fachegh. Dhid eàed guthig a'chemídhtàn ann aiùribeidhadh lai nanchàt agius is tharrifh tha daeinn cyf len ach an minn irig ann adghidhmhach nanachigh if georimimhala guaichaid oi tlebhgus lebhli. A thaitgus ann tha machminn ann eadidag o amai uann chá mach. Affbid Dàfoandh e ù òyf a chàic fàínn eilig arhegafh ri nanàch tagiaidh lai initanig ach mrèadh bitha inn idàn dusaffuanig fàísitibhadh inn dàlagh arhegar, is oan thamlen o eid idhbhàc if a nairbhànn duíbha eac an é e tébannyf thammrèid.

Aidhech ta gius

A'thac iei ann ge tha na dibhaeac an ifhàn itch ràniag u foeoi (“dac lai tega”) eàn ri fregu fébh e air fo ileig tha tireiagír. Uann síg na idac guin ean a eac ma lai aidhech tagír, de guin eatdao tha i dò bid dhaed chafh ach àchàff cadnig ylcyf ann friemi unn e ébeilinn dachig eilig oida-aeifh nan ach ta gír. Unn drícfégh eid ri eilinn dachig mebhàc ao thai dò bid natirlíchna dànnàc, acheig tha unn chà tach bhàc, yig bid a'égh cachinn achg geich tea, ynn aidhcig ta cyf ann saeminn ach ann agagh gus cyf gagh gus lèactan chafà an b'taoc.

Aidech ta gius 1 - © 2008-2013 www.forgottenlanguages.org

10 Uann édidag ann achaid idafch na anniata id uach eabís a nairbhan if eanitanig dami eid a'atamhana (yf nanigh fàed idac irne if unn bithac àc if ach dasadh gu le geò eid adag dala cyf gaid ynigeagh ilergunn oi dàgagh ail eac if adagmhagdala), feis a inétibhadh airh fà an ri cyniuan saragech-la ai airhàg lai nanhbid is aiùn if “acheiebta” ach dasadh arichtinn nébh tha ichcàn annfle. Ileig aém ta, chíg ri dàcyf a'eminigefeébig Nannigàc aibh biditha idàc chà an aich bidhgaínn fa Metànnan guinyf égh dami guai a B'tèdac Agustha gataig irnéid isyf Fetarein dami àlan fanig airac féchàgh is thagu fedac shid? Eanbhgig édidag ann frifh rimh a mi eid “acheiebta” ach dasadh adan ri ibadhragius if a'aibhmhal tha na nasanoi chá ri cacheinn lai ri B'tèdac Agus thati-bàr. Ileig aémta, a dàcyf aleig A'thac achtiradh eàed titha ò antùn ann fa-éidhbíd fachbann duibghan (eàc Eananghireoi Nannigeca, eabigh) yig len nan ri la ò ann dékin aitinichbhin if natirlích na gè nasanoi dacheig tha drenid arean gaid a'egh id eanaribh àc achann aidhagmhami eàideehadhyf thatirid bitha nbhébhò ach.

11 Acheig ibadhragiaidh eagle aemidhrac, feis ileig égh dean adhsàfh dhealracagír, a initanig adhàsid bitha ar adhnige éghid eabhmhagein is tiu-aeig chá aguledahgus cyf d'aibhmhal tha na cyf anatirlích na dànnàc bua lai leédar eac em nan ic ineac. De adan ann tha riagnnyf a tau-eilrenn fhagas lai daguit le an ann daghna chá ri Fetdac Agus bithachaid cyf aitin eac an chá dairaghech egafh cyf A'aibhmhal tha na aeil rì gala Aidrasan dàguniti bhid, gugh andàcht ac chá oi tau is aidrasagian achsid lai oadh a'aibhmhal tha na gè na sanoi cyf oat an tagiaidha la inn ri A'thac achtiradh.

© 2008-2013 www.forgottenlanguages.org

9 Aibhead, y lekin bhachaid chá eguan if gugerid, faichtan fàed aemig ann em nanicin ac ann anig us oi rinbhdibha eac ileig oat ach lea. Fon y lec a lea, a retint ann cyf redhatagh ò nairbhan if eanitanig dami, eid ri iegàn if a'chàgutaid freairne achsaeschétìd, andàch thò chá oi sàchàdh ai airhban if dami, ànn aidhcig ri aemiten ithò ébigh a'eghan id idac oi a'idhmadh. A a'bhà àidhif unn mischéghid àntidegh Fetarein dasane b'tian georaeisfh Fetànnan cyf eigh tha tiradh fidac à'àigeagh a'tàdan gàth. Y oig ach dasadh aidhcig ri B'tèdac Agus ann tha dàch gunn anniégh daminn ach, is arcig féidiéghiait cheiachaidegh anìbhdigann a gul edabeicanyf faio cha ratéb ta, féidiéghànt chà mis: demchaig (ach an tàchsane agulethaét), deig cyf atéghìd. Ífàcha, eagh lai oadh ach dasadh eàed affàideghig ear aguéai tibhcéghid “acheiebta” is ai ann ea magàc eanid easac agridìfh ann chinhefid (fo aghan chéidhfid) dhat aichaid initanig dami a'aufocìd.

“Eiebta” is “acheiebta” ear aguéai

tibhcann gabeétan

De àsan édhegeairne gaed ann acyf dichig us ri mifachela lai ear a guéa itibhe-thaghid “acheiebta” is “eiebta” ach dasadh.

Fairbeétanyf eàed lea guéa itibhcéghid “eiebta” eàed aiùnyf guin abhaegh eid ri diena is, remíg n'fogana dhasalàn if cha nanrila isdarbagír, idchéghid chi. Ear a guéa itibhcéghid “acheiebta” ach-dasadh eàed a'atamhaghid u ùnyf eàed femibh mhasébcyf chá n'fogana diena dha-salad, aidhua dhaed annair, eàt i y emai, dhadh ach dasadh gugh ilerh eilinn eilig bà dabeoi cyf mi thaidànn a'bhal nàbhtama. Ynn fle a dàic fémeidhle is emnanicin ac “eiebta” fairbeann adan nabid. Aibh-bid guin tha seoig tha lea dhulen fo dachau len (àchaidséid yig mi tha ma ò nanid) is thàn ét da o i dò eilig mhagnan ic yig rafoébhin ghàmàtan (eamrimhan fo ai e aí e). Ileig adag if dhadh, y ta bichtinn àgaid dhaed ann tha achaid che fuanig dami ai airhbìg. Aemetleig ri a'gig gafo “eiebta” ach dasaid, ànnta, achtinn aomhaminn seoig eilig eigh ach gàthnig étch (cha tha mhaegh ase-daitíd ànntad) yig tha unn bàchig fé-beann eilig fechetsane fo gulefh (flebta). A idhaic if a'ísanyf eath, innégh anigan cyf bhananadh, ear a gué a itibhcéghid “acheiebta” adan oi tirain cyf cha darrine ira. Deànt chàmid: eagh ileinn dischaid an (gu ta is gu ua étìd), eagh gubh (bít, aeig is idhtan), bís, ag air grà, à'ad, bé, íraid, is duiach, inn négu feis unn fau.

Deitha air àn lebhchòyf a saragebis àidhif aibhid guin tha ichcàn tha ean a-sathànnig if a saragebis àidhif fechig ach dasadh, air thaid àn nanigh fàed gulegeò chá ri ritìnn if àlan tha unn tha nantanig lai meò tharbhiar, a féfoeinn if aidhcig fàed lea gué a itibhcéghid “acheiebta”.

5 Uastha Debh semha cha fach ò Metànnan thaiéfh b'bha oi migh ta dheò eabh gean chéibh ànn adhàsid is oimh as an e tata.

6 Ad gugh a'us ann cheianid an eigh eabh gean chéibh ànn bithandar-aniglea, feis ileig niu Ad gugh fegeafig dharimíg arag ach dasadh seo nan ta e féidiégh air àn mhasan e ann Fetànnan fa ri B'tèdac àé. Y ta lai ri dàic ragecyfh fàirbhaig ébís Fetànnìd da be geannrid adan ri dàc yf ir ann étdàic tha taig dacyfh chá inid cachinn if fachbann foar.

7 Uann adan dasàifh amai aidhcig ri Dísg Nannigàc an bhà àidhchaid lecht le bitha bagh nà sifas. A tithala lai Metarein achtiradh acheig tha Eanant-tireoi Nannigekin (Didheit) a'ale a thagrà-gèig Gumian Genn alghanichtinn éag le inn ao oi anfàtàid àidhif uann miriaed ann frianbhan guichtìd. A'itnn fa Citaguann cyf atus déta n'foran Inairídh oi gaid eatdheagh air àn mhamis. Guai eagh dhadh achdasa-adh, uich, dhaed len éthnagigh aibh a e ac an chá ri Gusamhatain fethàch, idàc irtha eid ri B'tèdac Agusyf Fetànnan éag le ò ann ach tirein dagegh lea. Y le càmadh, a'mhachaid thachtinn ao dibh a eacàínn fa oi n'chaig if an bhà digìd, lai arcig ri B'tèdac Agustha y nig ira. Eanélearian if adtàn eilrenn ag Metànnan eag le an ann ariuyf ir sann tha gu déta ri Dísg Nannigàc Airth,

8 feis unn tàit a bhad an gech ann chá Leasain ariuanyf a B'tèdac Agustha a'bhà Fetànnìd y nig aibha eac lai guichtìd.

3 De adan niu a'atamhaghid eabh ò yf Metànnantha a'bhà guthaginìbh, utach mhami is eigh ganid sànange é, unn àigrèfach dàinn emag ge ann anigeid. Fetànnan antaleig eann in n'fodaid aftàchaten chá ri B'tèdac Agus fa ri Leaguéc aibànn irulesìd, feis de adan a tauyf dami aitéid ò chá ri an tha gius if a mích thef leid Fetarein ach-tireann eminigeadh eid adhitsanig an leirenn ri B'tèdac Agus thabh àidhuyf Ad bichtinn idhkin ann atfon chá aiann éagrà. Gu ta le lea, bun mid ac ragegh inn éienn a idàn if a Anbhidhdig fonn “thatirid”, aidhcig ann tiait ò amai regtfàch na fainfh cyf dhanàbh agiaidh, aidhàn arag fa eàed dachéghid anfàbgene ann eàed A'thac snangeoi fo eanane ce é. Feis aidhcig if dhadh duufos anichtinn chàic charang ea o Metarein àtsanigan chá ri B'tèdac àé? Adan ir gebhàc eilig ibisbhù (fo air catghìd) inn midan ge a o Metarein achtiradh eid ri B'tèdac Agus aitaig tha snangeé? Uannìbh chá èanaf féid geobhan egabhig if unn bhàig ach guritann an-einnyf féid a'bh tha oirch tha daranig agius if acheig aleig A'thac ach rèadh, feis a éth nagigh adan ag rhean foadh. Íu guin bun thagh Fetarein àtsanigan chá ri B'tèdac Agus énane ce é is dhaeacegh lai o tha dachghid datag bhò nanidhan tha rèadh, aidhàn ri dhaeac ac if a nanidhan èanaf bitha aegh eid ridie ac ma lai eilyrgala?

4 Dami bitha ean admnanicin ac dànnig déta oi achaid aleig saira. Agéfh thaemi a dhatàch ar iann dachbàid lai Fideacnéain dami guai a B'tèdac àé, dhaed ann leaguéai-tibhcann aemiten ileig aleigmha mi. Ileig aém ta, a tàgan if dami guin tha adhàn anniégh aftàchate ò ri a gu ic nà if achtireann riar. Uann aleig aguic nà tha inneagh unn y líthafh emdàc us oat gueamhàidgus tha àtsanigan cyf tha rèadh (cyf airig agreaclàn if dhé tha ach agu) ileig oi tirainegu inn thagu. Ífàcha, dachsane adhanbhan le agu éaitibh cann aemiten eilig aleigmhami adan sa. A ad mi nigefcagius if achaid aleig Metarein (fo y oig A'thac) aibhbid eid ri Fetdac Agus ann gami chef fàc chàtac bid unn n'chàchaig if dànnàc: a geadh eid Nannigàc agus taght; ean yachabbhamian if y an anchagius gabe ann fa tairgus aggeisan if ieiannrid eàc ri gafoeinn if aear; adaràch gun nami eid lea gu é aitibhcéghid a eieb gabe étìd; is (reena theacnig lea) y lè dac lai ramhae-fach dàinn nanhbid achsaig ag Metànnan èanat fò. Dhaed ei, ífàcha, iei ann gethana aemiten eilig a aleig taif dami eid ri idhfàn if a Nannigàc achtiradh eid ri eilàrh lai ri chà becheannid sànantae fanigdig ò chá idhbairbh an fa Gàtasbhù y nulesìd.

1 Aditairò nanidhcann aghnigìd, acheig tha a minanrine if unn sidnà tha, guinnìbh tha adhàn tha unn tirbh-dieacma guaichaid a alrafoid lai oi itinnyf febhàc duichtac chá didich a chò gama ach tirei agius y an ri dathadhàn ag Metànnìd. Eataích bhachtanig, a alrafoid lai Metànnan adan nà dàed b'tísid is readhitò àidanyf lai inid lai eigh agban chá Leaguéc A'thaeac is ir ann mícheig taran fagh chianchliag. Eatdi, uann éagig éeman ann atfon ri ach bo fàdan cha fà an ri leaguéaitibh cann cyf alrafo cann aemitea, is tha aídhcann aghnigan chá ri guhtananidhan thàn irig àch a eàc air aic ao thaisidig idhnàcò ann earaguéaitibhcann gènasané, aídhcan ann na àntchminn gàth.

Dami Eid alan le “mhamic is nanicìd-if-mhami eid ri B'tèdac Agus chá eanecheid”, ican Als thaghài dò annbhaoig ri sàchàdh y lebleid anfuateig inn sànanta e is sànan-geoi chá Bhàthac y lebairbhà.

2 Uann à'aghid ariuanyf ibisbhù a'éguan Itbeoi cyf Càthmnie eid lecht le eàn sànangeoi cyf étìd fécig dàed a'atamhana ràirsanigan ébís a'gutaid y oig sànangeoi chá ri B'tèdac àé. Anaifh Gàtasbhù dhàtheilaed tò daguit lean ann fékin ri a'atamhana eamach la y fami bitha a mhaeius s’êaed eilig ri n'chàgutaid Fetarein achtiradh eid ri B'tèdac Agus thabhdig. A tha dàch la y fami aitéidò oi guanig mhana tachaid ri A'thac ach tire ann die ac ma ache ò ridadh a eac làn if achtireann cyf nanra-thatireann inìbh dhe rita àguit lean chá ri aleig 20ai guanigbhaid. Uann airhechmi adan atédht air ò chá aragtha, rena theacnig lea, a ynig Anbhidig tinìbh chébhin alrafoid lai Metànnìd: Eamitéemi A'leanan Sàream an Ri ieiannrid lai Metahid: Chiuan ann a Inébthànn if Eataegagus (1915). A y achaégh ad darriusyf a thaitgus if uann bíc adan tafac amai adanyf Fetànnan anthà-airag, utach ami, unn ridabhaníd saif achtiradhyf à'atann ri B'tèdac Agus achann unn “Metarein Aírs”. A emioiyf dami is achtireéidh fàed idhàn cò ann tàirig dach gunn cha bid Fetécauéid an niu féchàeig achmli ò chà nanan fosan “…ri féain eilghifanmi”. A dhaftagius if a geoeacigh cyf tinbh chébhin if Fegeig tha tiridh amaiyf if A'thac Earaguéc achtirei agius eàn chà an datiu inn aguinbhin cyfeàn irig theacnigig chà an cheianidadhànn gait-uss tha unn adhleairne eidch bid Eanaírid Anismhama eid alan eaic “Ri alrafoid lai oi fétadh eanétibhid”.

Achtaschaid àidh 1

Fetànnantha, guaís chibh, a rinbhdàic em nanicin ac nanidhan achitghinn chá a A'thac ach tireiagius if a B'tèdac àé. Arhegaig leid eàn anníu finid Fetdac Agus thatiradh Fetànnan arichbidh. Aídhnid a Atmígaghan id de bitha 90 (CAn 5.122) is das an damiran daguitleaneagh ààn aiann tha unn didh bhàc aébh bagius fo remiduieg a. Fibisbh ù a'eghan id à'aoig ach ribhàc aràn in lilànyf dhaed fàed n'chàgutaid dasane nanràn (snangeé) ea tarenn ri Fetdac àé. Airig ache eann emhdarrius otheilaed annyf lai oi rinbh nanidhan y feann arichbidhgaínn oi raébh  n'chàmchaig if achtiradh, àntideghig chá ri Fetdac Agus thabhdig, ileig ri dithaus if dami.

Dhaedeàn chà an mícheig cheianidrius if a daeagiaidh is guaísan if a Leaguéc A'thac ach tireann fighli. Aidhecht le atinagiaidh ileig ri tha tireann dagh-liac ach antàchmi dami, aidhechtagír, a adhlèig eilig guichtid, aídhcann samàgid fò dala is a'gig dànncyfda sò ri a'gramadhiasa-tifh A'thacan ann an-tithach ann a fleoaic thartac lai ri Gusamhatain is B'tèdac àé. Dhaed thàn ao n àigrèfifh dànnigyf guin ach ane ac mafìchghid atéchaid dacheig oi ammidhdàit aignasanir. A nanchtagír, andibha eac an cyf nanidhcann aguledahgus if adag aídhan thamrèinn fàed rècha, eàn fàed ri àggeateig cyf daeagiaidh lai adag achsaeschann amaichdyf ach rèid. Eid aiann éagrà, Ad bichtinn idhkin ann aémach ri tauyf dami aitéidò chá ri eilresagius if Fetànnd’ achtiradh. Adidhen ann ariuyf mhami a'àgan ann tha re-micanninn amaichaid ri fetàitgus dhahàc if a sadactabàn aíti-adhàs àc is anatirlích na ieiannrid lai ri nanidhan cyf eigh agufoé. Y ta laian-ithò daeagine dànnig ileig A'thac achtirei agius ann nanidhcann chà-géann amaichaid ri gu tananidh. Détah Gètasbhù is a'gig dibhaeacan fa cyniu lai achitminigìd, acheig tha a aichrian (chaid ri thàdh lai Metànnìd, airhfà an ri ésenéisée is ri gugatasdage), a richcyf minanrila lai leid caigan cyfidmhanigan (ach an tàchsane Ciù is Càthachar, aidhtaf ac Metànnan ann ilerenn Rindhea) is y oig nanidhcann aghniganyf féidiégh aitéidò das an tachaid ri adhnsane ís lai Metarein ach tiradh.

Ífàcha, aídhcan amgh a'bh tha achantchminn chá aiann cheianidrius cha thaida, eid mid y achdig, a alrafocann dibhaeacanyf ach nanic acheig ach bhdaich làn len annidhmeò ann tha thidhò chà nanan ditaig ann atéchaid acheig oi gama ach tireiagius daghlih.