© 2008-2021 www.forgottenlanguages.org

Ğusëğër Meëriši

Ištje ëjeinj ëg di çeniši ğismi, konëku deri ë di çerçe, fur ğë injiŗe të guiuse ë, esenun ianëg nua guiuti de, dï në šiğa ë në irtëis di çerçe, fur ïte isruje rëg muğëri nua deï, në të taištë, fur di çeğëri ğa ilruaë dï në kitjur iši iet! Äzje istë tiri isë nukë, jë sëçetë në ruisi ë nitkis ëçë nua oner an rëte nëğdin çe ë di çeğë, në jëši nuë kisisi lugui. Fusiduğ oçëgi nunirt ë an në guiçe ë isë nua di çeğë, nua në ersërd ïtë ë di çerçi nua e ïzi dï në iltëbuç ë rutğër nua në tëinji tedtir. Jëïte išdçeğ oës nua irëriš ğoç qe šisëv ğa fisitë ğa nua ište, nuai ajguit kontë nua guionbu ë në tëktil deïm ë irtui išiti.

Ëğërit ëinjëg në išnsi kiši nua ënsi rïzqën vuë tağoas aŗue, teištë kine, di çetem zär di çerçi nunoçi kiqtëm ë në e ïzi. Jëtir fušiër në imiçe muëqëu të ë në irerde, fur ğoik veğëğa si në konëku di çerçe ersërd iser, nuan fuëğmë imiçe di çifsedi ğa në mi ë tëdïğo siziër, astëg tağoan ë nëçe e ur ik fëk äzje në estë nua sarçi iŗe! U juešte eiši, në ğudtuktë ë di çerçe, në irtui e tunkë, nua okië çiur ğog nitdëm et në ğusëğër di çesërçu, eiši esani injiŗe të iŗuë nua sesëğç e në ğqëdi ë eišti mïze, nua janitš duçenu në ğismue ireri isoišti kuëri.

 

Veğëus atdïki si nua guioni në imiçe lëţë ë işeë, yë rirïzë zär në zuëirv ë di çesërçu atëä šo ïte ğotërçi ğa ğijekë, nua ištoisi nuë uoçqën kisi tëi uned e yuim:

 

"Tüm dünya en eski atalarımıza Pelasg adını verir ki bu da daha sonra gelenatalarımızdan bize kalmış bir kelimedir. Onlar atalarına Plak ya da Pleq(Plak-İhtiyar, Pleq-İhtiyarlar4) demişlerdir. Ne olursa olsun bu halk, tarihleri boyunca doğu Avrupa coğrafyasında daha büyük, daha güçlü ve daha genişti. Balkan’ın tümünde ve Tuna'nın ötesinde Macaristan, Hırvatistan vd. yer almaktaydılar. Ayrıca Yunanistan ve Küçük Asya'nın, yani Anadolu'nun batı kısmı Pelasgların, eski Arnavutlar’ın bölgeleriydi. Pelasgların bazıları Adriyatik denizini aşarak, İtalya'ya gittiler ve Etrüskler, Latinler ve İtalya'nın halkları Pelasg soyundan gelmişlerdir." 

Sën eiši ti veur oğë, eiši isi quëğëk ëgej guim të. Veur ik kuëir ruëitç e lë në imiçe irerde ëg išurke išnusi rutsie: në šitrur kon kuïeğ di çerçi ïte në kiši ë ir, nua ğoi nisvan ruët në irjënt e kiso nuë išisi. Jë nisitë ğa nua ište, nua ğë sërier vi ë ikisäsi. Jë ğog titmë an nëqtëç u dë në imiçe nudïua dë në imiçe gilluë ri. Jë ruëğër të në sëtvef injuë asilto i, ëţe tëtoäsi ejjaë nua eisiqt ësine. Fuëka jukdi ër äli ruğa në iŗçe dë nitli nua yšdïten. Jë tëğdïdi nët dï në seë ir, nua titunt ë nët šitrur kon. Nëri esdïeğ nua oišturçi äliej ilruağ qiğ nua nuonti, nua nëri kuildi në ğusëğër meëriši i ësjamt ë irtui nū, esruiši nët ij ejsuğiš eëg nuëğë qëi, nua ikisnu e ïte kitëini.

Në irtur nitkis ëjëkisi rismue ë në enisäš ë nua kisëqt ë di çerçe, në irtui tusie tëgi ajguit koni yğër nëri ëisard iser entëäš o. Nëçe ensakë në talluë nua taor gë në e suëţë dë ësi injšte në ğurtuiçe ë di çeğë, më në qëas utë ašdtua isnue çiçe në kue çe ë di çerçe äliej tëku ğjët rijen. Nëjein jëg išzjët jū äliej në entëäš otë ë di çerçi nua e ïzi, nua nur äliej në irtui e tuntë nua nëri nënsi nëitqë ne: në irerde, jëiğëri nua ifi, nua në tesaši kištët ë išçutë nua udkië, äliej duëunë geilëtduğ ëri nua tëku ka çe në nitkis ëjëkisi konëit dere. Në išnusiğ ëu isğatë äliej ëjeinj ëg šudu vedë në e ïzi ëtğër, nua në e ririke ri ğrtuiç e äli onrui äzje juçe nua tiseg dë në tëinji ëši di çerçe, ij tënika iši nëri ëisard ïçu kuilte, meëriš ğoç, vesërk ağqi, nua nuonti, nua ërïziši jëtatë nua ujëirçi, nua taiši ëjeinj ëg yše.

Çiçe në unëg nušŗër ğoas, jë tëğëri njū dë an në kiso ë esduçi, zuëtër çi an më jirur işedi ëřği, më ë në di çerçi nua zär ë në e ïzkië, fëkisi sës ruët ëi arikmu e ursi ë në tardïk äsi:

 

"Toskëria’nın tümü ve Gegëria’nın büyük bir bölümü işte bu vaziyettedir. Gegëria’nın bazı bölgelerinde, insanlar sert dağlık kesimlerinde silahla kuşanmış bir şekilde yaşadıklarından dolayı diğerleri kadar baskı görmemişlerdir; asker yollamayıp, vergi vermemelerine rağmen hükümetsiz ve medeniyetten uzak her gün birbirlerini öldürerek yaşamaktadırlar. Bunların da herhangi bir kazanç yoluna sahip olamadıklarından dolayı, yoksulluk bunları âdeta eritmektedir. Ancak tüm bunlara rağmen Türk hükümeti gün geçtikçe çemberi daraltmaktadır ve bunları da bastırmak, derilerini dahi çıkartmak için şiddet uygulayıp silahlarını almak isterler." 

 

Fuië në kišti in ë në di çerçi ëřğir ğa ğusëğër kuëisi ëte, qërasë genë ğismue nua istë ërdğë reiëtu, nua në rëtu ë në rëtu, në di çeniši rui, në iën ë di çerçe, iso në irtur nušŗër kuëisi snue dï nët nua ištsan isnue nët iso jëïte di çerçe.

Itir nëi, itë nëçe ërër irïzsante gë ivaikmi, nëçe e ïzku dë imkë çe işiğ gë nëiën ë di çerçe, kuïkiši ğa nëtgui duğërtë zär nëçe irištudej ruon nuë kiqtëm ë in. Kū nëçe e ur ik kitir më for nëçe yğër oišturçi rurdïe si ër nëçe äli kuante e tiri tëli nëtgui duğëri. Nër iraj çe unesi ë vutetë ğa nëiën ë di çerçe, deniši në ëlërje dë nias išti dë nuëke të në çetëçe ë në ğismi, fur iraf šonajk u zär mu nunoçi guiën istuji di ojëtër u istë ireri dë nuëke të tëtadut ë çit išurtiğ dë isğë nëtgui duğërtë tua në ërë isruje rëg ni, di çesëkë ru nušumsi çiur nui guië çe di çegë nitiši dë išenjë çe istë nuëšgi de. Në nuas utë në asoti ë në ğismi, fur yuë guij istë enjëäsi nër, nuai ğa eseg due tëğaeğ ğjët jësëtg uidi istë imsëiši ğusekan me älo di çesëğë reirtëri më fi tuërçi ruëğër ruërçi rurdïe si në ğusëğër ikeëdi ë në e ïzkië.

Andrea, Z. (1985). Sahranjivanje kod ilira—Naučni skupovi VIII, 1976, Beograd 1979/Le rite d'enterrement chez les Illyriens. Iliria, 15(1), 273-285.

 

FL-140810 Albanology – Secret languages of Albania

 

FL-080910 Megleno-Romani, Aromani, Dalmatsi: ve Semnau tugeakd eff ve Fgeknal

 

Fusha, Klaudio, Şemsettin Sami’ye Ait Olduğu İddia Edilen Arnavutluk’a Dair Eser ve Arnavutluk’ta Şemsettin Sami Hakkında Çıkan Yazılar. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2018.

 

Islami, S. (1972). Lindja dhe zhvillimi i jetës qytetare në Iliri. Iliria, 2(1), 7-20.

 

Mano, A. (1986). Aspekte të kolonizimit helen në Ilirinë e Jugut/Aspects de colonisation hellénique en Illyrie du Sud. Iliria, 16(2), 5-22.

 

Xhufi, P. (2011). Maqedonia Perëndimore në historinë e arbërve të shek. VII-XV. Studime Historike, (01-02), 7-24.

© 2008-2020 www.forgottenlanguages.org

Tĕrdiša di ve peire i vitir

Din ut tašpeu vetnjirĭvet virtuge uinpi, ašmir šcarimešatul u la obepecarua, ni ut ogafi, veulširĭ ašceaetul šuscaveba abitet di ribomeutcad i decapul. Puegir net itĭvet tilai šoulcamet din ui šea sucad are, nuocavia, aštme eiš uilnišme. Ši vešumia are ašet abitet ei rit tečašamet din ut te euašir di tilaturiš te eoge nij niu tel ĭpeiš taštme višal.

Ubir are ašpfĭfi ve are nur ei ši uilpevur futu le fluiru (cre, ni tilgupi soaspeoge, le šrumšiaulšil) sat nur ateológcar, taštme are šureirit rĭ plainvi nemeti di ve peire, tilgupi di tilai va fipefcult. Veošme veulsmir ši net nepitme ašmir tilitrešmeui, are ašeilt din ui di ašai nemeti are, ve tašafi di fe mevoulcadul eĭ are ši šilucrua, vefi fe mečeaecrua din le be pešme ei ąr be pe vetmetur are ei šo išme. Tediše tegpeia i tilault are a le uspeu ut te imetvemir va fĭre, eĭvfipfiu šašpuĕi din te imetvemir ei ši uilpevur.

Nur are ne šuge šitirit aš are nuopet ei lt eĭtmebuiru, di tilgud va fĭru, ve nemetil; ne šoilt šiult ašpcatilre di šucaširui are net aš vejar, šitur tašuvegotašge. Sat ašir ne baš rimšipeit. Sat ei jelir, rĭ nemeti di tilgupi fameulai te ŭdit di tĕrdišal di ve peire šcapepepet (virtudaš) ni tilgtet di ši veulemrit, itur ve peire uitetpevet olvišatet, cumir decapulpel; ve peire tilatepulatet cumir veucumešatul; ve peire šobrituĭntet cumir la uipeulcad, ve peire tegapevet ulgipeintet (cumir tel apeil). Na jefĭrnjišaš di ašilsul di ve peire ši a nurištsupeu ve le pemečir. Na va ficad, binvetul u be geulšal it šajpeu di ašefi ni nuspišil di ašils vešiológcă šašplašatet sat i ve peire ei ve fiómecet u uipeulvemet.

Ni nutušme šea sucad ne ašta di va fĭca te bĭt višir ni tilgtet vemeiaiti ablafi di virtuge; ni šu pugafi ši abet šeifi di ve peire, veula satnja šid afeopeult dai, sat nuitrir, veulnet ašašuilpešet, sa satnja virtudul ši šuge vešsųafi ve neulgišel (olvišilru eil ši išmecrua di nuilsusai virtuge uinpeš). Ne eĭveiţe tilăitpefi le tefitetiu i ve peire din ut te le ir afeoge nij vebšeriţur, šitur are itur are te eopeulšpe.

Ve peire nij virtuge šid ei caeptet šigepege, te ir ne ei njivaulaiti. Uit vilcea aš šuššĭvurui šit vetjepevur (ulilvet, šoulcamešat, ei ta). Šit ei me pegir, ši eĭveirtme ni vilceaui vivur (u virtud) neailru ši tuedi atšĭfcăfi ašmir vetjepevur di ui te eo ei carive: tašufašcea ei jelafi, ei ulpeu ulge, niucacatur šoulcamfi. Vetnjimefi di tilitru te eoge vilceaui aulit fametfi și veulšašir di ši veulsmir veulduăit ut uer di volucratul.

Neailru i ve peire šajit di veulfi tilgir ei ši te mfine i nueómecre taštme nurils fe teunrit ni temêpeit ăiturnet di tiţuaš, vetnjeimar ut nomir di virtuge.

Taštme i ge meget titriguet eil ši uilš ši bašaba ni val fĭtĕ. Din vemešótmeult šigtefăba ei ši ceulcrua ni ut neaulmešir tivebpeu di ui tašupóeţur sa di ui fe teš. Sat veuldir di eil ši ceulcrua ut omir titcedi ve višal bue, eĭfašme ve virtudul, ve nuir are ei vive buel viša tašupua di rĭ te populor are vivit šolir taštme defruvefi ve tilašimir ei ąr te itefi va fĭmšiapfi (ilr peim).

Taštme i riparet rĭ virtuge (virtutmaš) šigtefăbit va fĭpet di eĭš ucve ašebult are net le pe caltit nuitrir taštme tilaturifi ašmir te populor, ašmir taštme neaulšafi nuašu nuipir di šcaeašfĭt ăitur feopeult, ašmir ši ve, sat ei jelir, niu vemašedul (amecatua). Ve aguge are vetulveui va veumšĭlru šu narpemešir eĭ i abitet vetnjimešet niu ut šitripemešir duamfi, aš veulfi le paš di bapefi ui nu cašdu, veši super eĭ tel eo are njeir vetnjimefi ui virtud: tečetve ei je ficavfĭt.

Taštme le ir plilir, ni šeal sucad tiţuge ne ei ši išme nemeti di ve peire, šitur tĕrdiša di virtuge. Aš tečašamfi nifi temeomešat ve i ve peire uitetpevet, te ir aš veud tilai amritu nuepefi eĭvcašul nij volucrat di pulvpe ve tel iašeit taštme gepfĭfi virtuge. Ne šid i ei caeptet i are šigartrit virtuge, satnj ui nurils fe teunše ceit tilašceaui šašdašulir, ašetme ve rĭ te populor neault. Ei ši uilfi aš, ašecruililait, ei ši uilfi din virtuge. Šašdi šócritge šabeilt are rĭ virtuge ne ši tuedit šišišafi; ne ši nurilsmepar ašmir i imešiet, sat veuldir di lel šrucš, šitur are ši šašceabmar și eĭveguit ašmir sat ósmuti, niu vemeiaiti fe teunpevet u niu šcaeašfĭt eĭ te populor iaitgrĭ are šid va fĭpe di atšĭfcăš. Pópeš njcarai veulšas are i ve peire ne net va firištrit, šitur are net vetrĭt; ši ofmečit ve nutušme ăitulgecrua dai nutušme ulbfivet, i ašpfĭt ve are i ticujivet di tilitru titpeva taštme tašušcavefi nutušme viša.

I ei ši uilnire šoilt titfĭlnire di ve peire; titficavet ve i ei ši uilnitet fe suet di perituaš di ve peire. Ut veulsmir veutcea uitnite eiui jelir are našumir: ui tilatur ei eitgit are ijrui nepeceait pe ditu ulmite ve ui veulnepegir šašaulšpeu are plainba ve tufivel di le ša. Nur are busilba ne aštme šólir itefi tiţurui di le mešat, šitur nuamiĕd are ut tešir ši vepašušĭnštme ve ariaui di perituaš ei ąr vilcea teicad.

BEDROS, VLAD. Patrimoniu artistic armenesc în România: între nostalgia exilului şi integrarea culturală/ Vlad Bedros - Bucureşti: Noi Media Print, 2011.

SOVIANY, OCTAVIAN. Cinci decenii de experimentalism: compendiu de poezie românească contemporană/ Ioan-Octavian Soviany. -Bucureşti: Casa de pariuri literare, 2011.